Nghệ sĩ Lý Phú Tại và triết lý: "Đừng bấm máy bằng ngón trỏ, hãy bấm bằng rung cảm"

Trong thời đại mà các công cụ Generative AI có thể tạo ra một tuyệt tác thị giác siêu thực chỉ bằng vài dòng lệnh (Prompt) trong 5 giây, giá trị thực sự của một tay máy cầm máy cơ nằm ở đâu? Câu trả lời được Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Lý Phú Tại (A.VAPA) gói gọn trong một mệnh đề: Kỹ thuật diễn giải phần "Xác", nhưng Cảm xúc mới định đoạt phần "Hồn".

Là một tay máy có hơn 10 năm kinh nghiệm chinh chiến từ ảnh thương mại đến các salon ảnh quốc tế, tư duy sáng tác của Lý Phú Tại giống như một cuốn giáo trình mở dành cho những ai muốn đi đường dài với nghệ thuật nhiếp ảnh.

1. "Quang gánh" kỹ thuật và bệ phóng cảm xúc

Nhiều nhiếp ảnh gia trẻ hiện nay thường rơi vào hai thái cực: Một là quá sùng bái thiết bị (chạy đua body, ống kính đắt tiền); hai là buông trôi kỹ thuật dưới danh xưng "chụp bằng cảm xúc". Lý Phú Tại đứng ở tọa độ cân bằng:

“Trau dồi kỹ thuật liên tục để có tư duy ảnh tốt và dễ phát hiện được cái đẹp xung quanh... Kỹ thuật là công cụ để diễn giải nội dung bằng hình ảnh”.

Theo anh, kỹ thuật (kiểm soát DOF, dải nhạy sáng, bố cục tỷ lệ vàng) không phải là cái lồng giam nhốt tự do, mà là hệ thống từ vựng. Bạn không thể làm thơ hay nếu vốn từ vựng của bạn nghèo nàn. Khi một người đã luyện kỹ thuật đến mức "nhập tâm" (không cần cúi xuống nhìn thông số vẫn xoay đúng khẩu độ), lúc đó tâm trí họ mới được giải phóng hoàn toàn để "bắt" lấy khoảnh khắc vàng (The Decisive Moment).

2. Giải mã hai "vùng cấm địa": Đơn sắc và Macro

Nhìn vào các tác phẩm đoạt giải của Lý Phú Tại, giới chuyên môn đánh giá rất cao khả năng chinh phục hai thể loại khó nhằn nhất:

A. Ảnh Đơn sắc (Monochrome) – Tác phẩm "Gia đình" (Giải VN23)

Trong nhiếp ảnh, khi tước bỏ đi màu sắc, bức ảnh bị tước đi công cụ "nịnh mắt" dễ dãi nhất. Nó buộc phải đứng vững bằng 3 trụ cột: Tương phản Sáng/Tối, Cấu trúc bề mặt (Texture) và Chiều sâu câu chuyện. Tác phẩm “Gia đình” của anh đã xử lý xuất sắc hệ thống phân vùng xám (Zone System), biến những vùng tối trở thành lớp đệm hoàn hảo để tôn lên ánh sáng thuần khiết trên gương mặt các nhân vật.

B. Thế giới Macro siêu thực

Nếu ảnh đời thường cần sự nhanh nhạy, thì ảnh Macro (côn trùng) của Lý Phú Tại cần một sự tĩnh lặng đến mức thiền định. Để chụp được bọ ngựa hay mắt chuồn chuồn nét căng từ đầu tới chân, Lý Phú Tại phải:

• Thức dậy từ 3 - 4 giờ sáng khi sương đêm còn đọng làm côn trùng bớt di chuyển.

• Ứng dụng kỹ thuật Focus Stacking (chụp chồng hàng chục tấm ảnh với các điểm nét dịch chuyển li ti ở cấp độ milimet rồi gộp lại). Đó là sự vắt kiệt sức lao động để đổi lấy một giây thăng hoa thị giác.

3. Ba bài học từ A.VAPA Lý Phú Tại cho người mới cầm máy

1. Đừng vội mua máy xịn, hãy mua một "đôi mắt chậm": Hãy tập quan sát hướng đi của ánh sáng mặt trời chiếu qua cửa sổ nhà bạn trước khi bấm máy chụp một bức phong cảnh hùng vĩ.

2. Kỹ thuật phải phục vụ thông điệp: Nếu thông điệp của bạn là sự vất vả, hãy để bức ảnh hơi "gắt" và thô ráp. Đừng cà láng mịn mọi thứ bằng Photoshop.

3. Chụp bằng lòng trắc ẩn: Bạn không thể chụp một bức ảnh em bé khóc lay động lòng người, nếu trong giây phút bấm máy, bạn chỉ bận tâm xem bức ảnh này đăng lên Facebook sẽ được bao nhiêu Like.